پیش بینی فصل بارش آینده ایران (نیمه آبان تا نیمه اردیبهشت 1399)

---

این یادداشت مروری دارد بر جمع بستی از پیش بینی های اقلیمی در باره فصل آتی بارش (از نیمه آبان تا نیمه اردیبهشت) در ایران؛ می توان امیدوار بود که یک فصل بارش نرمال در انتظار ایران است. به ترسالی پارسال نخواهد بود، اما قطعا بسیار بیشتر از متوسط دو سال پیش و همچنین متوسط ده سال اخیر خواهد بارید. خبر خوب به خصوص برای زیستگاه های طبیعی که شاید این بارانها باعث شود نفس تازه کنند.

پاییز زودرس اما به زمستانی پرباران ختم نخواهد شد. زمستان کم باران تر از پاییز خواهد بود.

الگوی بیهنجاری رواناب های حاصل از بارندگی 

اگر چه سه مآخذ معتبر پیش‌بینی اقلیمی WMO و EC.EUROPE و ECMWF مبنای این مطلب قرار گرفته اند، اما همچنانکه گفته می شود پیش‌بینی‌های بلندمدت اقلیمی برای تحلیل های کلی بیشتر کاربرد دارند و برای محاسبات دقیق در بازه های مشخص زمانی بعید است قابل اعتماد باشند. 

چشم انداز فصل پاییز/ پاییز و زاگرس مرتفع

• از بارش آبان شروع می کنیم. "زاگرس مرتفع". این نام را به خاطر داشته باشید: "زاگرس مرتفع". انگار قرار است عمده خبرها از آنجا بیاید. کمابیش سراسر ایران باران خواهد داشت در آبان. اما بیشترین و سنگین ترین بارشها در زاگرس مرکزی و هم چنین یک چهارم جنوب غرب ایران رخ خواهد داد. 
• بارشها در آذر هم ادامه دارد. اما هسته سنگین بارشها از زاگرس مرکزی کمی بالاتر رفته و به زاگرس شمالی نزدیک می شود. احتمالا آذر ماهی سرد و برفی در انتظار کردستان و همدان و استان های مرکزی و قزوین و زنجان است. 

پیش بینی فصلی آب و هوا کشور طی زمستان 1398 – آپدیت اول

---

با فرارسید پاییز، فصل پیش بینی زمستان آغاز شد. ما اغلب از پیش بینی های فصلی ماه مهر به عنوان "چشم انداز اولیه" یاد می کنیم، زیرا پیش بینی های فصلی طی دوره زمانی 3-5 ماهه پیگیری می شوند. این به معنای ضریب اطمینان پایین این پیش بینی  هاست، اما این پیش بینی های اولیه روندها و تحولات اساسی را نشان می دهند.

قبل از اینکه به آینده نگاه کنیم، یک نکته بسیار مهم که باید در نظر داشت این است که پیش بینی های فصلی راهنمایی است که تنها برای مناطق وسیعی نسبت به میانگین زمانی دوره بلند مدت مورد استفاده قرار می گیرند. این پیش بینی ها برای برآورد میزان انحراف روندها از حد هنجار (گرمتر، سردتر، فشار کمتر، فشار بالاتر و ...) در مقیاس قاره ای یا جهانی استفاده و به طور متوسط طی 30-90 روز (یا بیشتر) انجام می شود. ماهیت پیش بینی های فصلی، کلی ست. به عنوان مثال، محاسبه اینکه اگر در کل ژانویه (یا هر ماه دیگر)، متوسط فشار هوا بر فراز اقیانوس اطلس یا اقیانوس آرام شمالی (یا هر منطقه دیگر) بالاتر یا پایین تر از بلند مدت ( معمولاً 30 ساله) باشد. یا اگر شانس تشکیل فرابار (پرفشار) قوی در فوریه بر فراز سیبری 30٪ یا 60٪ است، چگونه این درصد با گذشت زمان در حال تغییر است (احتمال کمتر یا زیاد). با دانستن این مطالب، می توانیم این بیان قدیمی را که " اگر ما حتی 3 روز پیش را نمی توانیم پیش بینی کنیم، چرا ما زمان را برای پیش بینی 3 ماهه پیشرو هدر می دهیم؟" درک کنیم. از آنجا که پیش بینی های بلند مدت چیزی کاملاً متفاوت از پیش بینی هوا است که هر شب از تلویزیون تماشا می کنیم. یک پیش بینی دمای هوا منطقه شما طی ساعات مختلف، برای 2 یا 3 روز دیگر است، در حالی که دیگری پیش بینی می کند که فشار هوا بر روی اقیانوس اطلس طی ژانویه و فوریه در مقایسه با میانگین 30 ساله بیشتر است یا کمتر. مثل مقایسه پرتقال با موز است. هر دو میوه هستند، اما روی درختان کاملاً متفاوت رشد می کنند و طعم دیگری می دهند. 

پیش بینی 5 روزه دما و بارش کشور + تحلیل الگوی های آب و هوایی

---

نقشه های هواشناسی نشان می دهد که بسمت روزهای انتهایی هفته و آغاز هفته آتی، با تقویت توده هوای پرارتفاع جو بر روی شمال اطلس گسترش فرود کم ارتفاع را بر روی اروپای مرکزی خواهیم داشت که این توده هوای کم ارتفاع خنک موجب تشدید پرارتفاع جو بر روی آسیا خواهد شد و بدین ترتیب سرتاسر جنوب غرب تا مرکز آسیا تحت حاکمیت پرارتفاع جو واقع خواهد شد، در نتیجه جریانات جو بر روی منطقه بسته تر شده و سرانجام یک توده هوای کم ارتفاع محصور مانده از جریانات اصلی بر روی ازبکستان استقرار می یابد. این توده هوای کم ارتفاع بسته با الگوی جریانات شمال غربی - جنوب شرقی بر روی ایران موجب نفوذ هوای خنک بر روی بخش های شمالی و شرقی کشور می گردد. 

همچنانکه این هوای خنک طی نیمه دوم هفته جاری تا روزهای آغازین هفته آتی بر روی نیمه شرقی و سپس بخش های جنوبی کشور گسترش می یابد، هوای گرم بر روی بخش های غربی و شمالی بویژه بر روی نوار ساحلی شمال کشور حاکمیت می یابد.

الگوی نقشه های پیش یابی دما هوا نشان می دهد که طی روزهای آینده منتهی به اوایل هفته پیشرو استقرا هوای خنکتر از نرمال بر روی باند شرقی - جنوبی و هوای گرمتر از نرمال بر روی بخش های غربی - شمالی غالب خواهد شد. این افت دما برای نواحی از سیستان و بلوچستان به 5 درجه نیز بالغ می گردد.  

رخداد بارندگی و کاهش دما رهاورد عبور امواج ناپایدار ناوه شمالی

---

بررسی نقشه های هواشناسی نشان می دهد که طی روز های شنبه تا دوشنبه 8 مهر 98 با عبور امواج ناپایدار ناشی از گذر ناوه عرض شمالی رخداد پدیده بارش را بر روی نوار ساحلی شمال کشور خواهیم داشت که با کاهش دما هوا نیز همراه می باشد.

با توجه به الگوی مدل های پیش یابی، شدت بارش ها در بازه زمانی اواسط وقت روز شنبه تا اواسط روز یکشنبه 7 مهر ماه 98 بر روی نواحی مرکزی - شرقی استان گیلان، کرانه های استان مازندران و نیمه غربی استان گلستان خواهد بود که این بارش ها در نواحی از استان مازندران می تواند منجر به آبگرفتگی معابر عمومی و بالا آمدن سطح آب رودخانه ها نیز گردد. 

با تاثیر گذاری سامانه ناپایدار، نفوذ جریانات خنک شمالی موجب کاهش نسبی دما هوا بر روی سواحل دریا مازندران بین 4 تا 6 درجه سلسیوس از بعد از ظهر روز شنبه و طی روز یکشنبه 7 مهر 98 خواهد شد. همچنین تا اواسط هفته پیشرو با الگوی جریانات دریا به خشکی و انتقال رطوبت از جنوب بر روی ارتفاعات واقع در سیستان و بلوچستان، کرمان، هرمزگان و فارس رشد ابرهای همرفتی در ساعات بعد از ظهر سبب رخداد بارندگی ها بشکل رگبار باران و به همراه رعد و برق خواهد شد که به علت شدت این رگبارها به صورت محلی امکان جاری شدن رواناب های سطحی نیز وجود دارد. 

پیدایش ورتکس قطبی نیمکره شمالی با فرا رسیدن فصل پاییز

---

پاییز هواشناسی فرا رسیده است، به این معنا که ورتکس قطبی قوی فصلی در حال بازگشت است. در مطلبی که در ادامه آورده شده است می توانید مطالعه کنید که ورتکس قطبی چیست و چرا هر ساله شکل می گیرد.

طی پاییز، نیمکره شمالی نور و گرما کمتری از خورشید دریافت می کند و منطقه قطبی شروع به سردشدن می کند. با توجه به فرآیندی که شرح داده خواهد شد، با آغاز سرمایش جو، فشار شروع به افت می کند. در ارتفاعات بالاتر، شکل گیری در استراتوسفر شبیه به یک سیکلون بزرگ است. یکسان نیست، اما توصیف آن به عنوان یک سیکلون بزرگ یا هاریکن هنگامی که در حداکثر شدت باشد آسان تر است.

 پیش بینی GFS در پایان ماه سپتامبر در زیر نشان داده شده است. در اینجا، ورتکس قطبی همچنانکه دما و فشار کاهش می یابد، شکل کلاسیک می گیرد. پیش بینی برای سطح فشاری 10 هکتوپاسکال است که تقریباً 30 کیلومتر ارتفاع دارد. برای اینکه ورتکس قطبی استراتوسفر تأثیر بسزایی داشته باشد، باید "منجسم" باشد، یا با تروپوسفر ترکیب شود جایی که کل آب و هوا وجود دارد. این معمولاً به طور نرمال اتفاق می افتد، زیرا ورتکس قطبی با نزدیک شدن به زمستان سرد می شود. با این وجود استثنائاتی ممکن است رخ دهد. پیش بینی مدل استراتوسفری بسیار مطمئن تر از پیش بینی های بلند مدت تراز سطحی است. استراتوسفر بلند (15-50 کیلومتر) است. فشار در اینجا 10 تا 1000 برابر کمتر از سطح زمین است، تقریباً هیچ رطوبتی ندارد و فقط یک منطقه بزرگ سیکلون قابل پیش بینی است. از آنجا که پویایی بیشتر در اثر رویدادهای گشتاوری ناشی از اثر کوهستانها، شکست امواج راسبی و انتشار موج عمودی رخ می دهد،کمپلکس ایجاد شده در نهایت می تواند منجر به یک رویداد گرمایش ناگهانی استراتوسفری (SSW) شود.